Blog

Spis treści:

Model 5 sił Portera: jak przeanalizować atrakcyjność sektora?

Poznaj kluczowe narzędzie analizy strategicznej, które pomoże zidentyfikować mocne i słabe strony sektora biznesowego oraz ocenić jego potencjał inwestycyjny.

cover-5-sil-portera-6435f2569826e593026799.png

Każda firma, która chce nie tylko utrzymywać swoją pozycję na rynku, ale także się rozwijać, powinna orientować się w krajobrazie konkurencyjnym. W 1979 roku Michael E. Porter, profesor Harvard Business School, zaproponował przełomowy framework do analizy sił konkurencji działających w każdej branży. Model pięciu sił Portera stał się od tego czasu podstawą planowania strategicznego, oferując wgląd w czynniki kształtujące rentowność i dynamikę rynku. W naszym artykule omawiamy każdą z pięciu sił i przedstawiamy strategie wykorzystania frameworku Portera, które pomogą zdobyć przewagę konkurencyjną.

#1. Rywalizacja między uczestnikami rynku

Pierwszym czynnikiem, który należy przeanalizować w ramach modelu 5 sił Portera, jest rywalizacja w branży. Ona może się przejawiać poprzez wojny cenowe, bitwy reklamowe, wprowadzanie nowych produktów lub inne działania podejmowane przez firmy w celu uzyskania przewagi nad konkurentami. Intensywność rywalizacji w danej branży odgrywa kluczową rolę w określeniu jej ogólnej atrakcyjności i rentowności.

Zrozumienie stopnia rywalizacji w określonej branży ma kluczowe znaczenie dla firm, ponieważ informuje o podejmowaniu strategicznych decyzji i pomaga organizacjom w identyfikacji potencjalnych przewag konkurencyjnych. Badając krajobraz konkurencyjny, firmy mogą lepiej zrozumieć stojące przed nimi wyzwania i opracować strategie ich pokonania.

Na intensywność konkurencji w danej branży może wpłynąć kilka czynników, w tym:

  • Liczba konkurentów. Obecność wielu konkurentów w danej branży może wzmocnić rywalizację, ponieważ firmy walczą o udział w rynku i lojalność klientów. I na odwrót – branże z mniejszą liczbą konkurentów często charakteryzują się mniej intensywną rywalizacją, co potencjalnie prowadzi do wyższych marż.
  • Tempo wzrostu branży. Powolne lub spadające tempo wzrostu branży może zaostrzyć konkurencję, ponieważ firmy walczą o udział w ograniczonym lub kurczącym się rynku. Z kolei w szybko rozwijających się branżach rywalizacja może być mniej intensywna, ponieważ wszyscy konkurenci mają duże możliwości rozwoju i zwiększenia swojego udziału w rynku.
  • Zróżnicowanie produktu. W branżach o niskim zróżnicowaniu produktów rywalizacja jest zazwyczaj bardziej intensywna. Dzieje się tak dlatego, że klienci postrzegają produkty lub usługi jako zamienne, co prowadzi do tego, że firmy konkurują przede wszystkim ceną. Z kolei branże o wysokim zróżnicowaniu produktów mogą doświadczać niższego poziomu konkurencji, ponieważ firmy mogą wyróżniać się poprzez unikalne oferty i propozycje wartości.

Aby zmniejszyć wpływ rywalizacji w branży i uzyskać przewagę konkurencyjną, warto rozważyć następujące strategie:

  1. Powiększaj asortyment. Poszerzenie oferty produktów lub usług może pomóc wyróżnić się na tle konkurencji. Oferując niestandardowe funkcje, wyjątkową jakość lub doskonałą obsługę klienta, firmy mogą stworzyć wyraźną propozycję wartości, która odróżnia je od rywali i przyciąga lojalnych klientów.
  2. Skoncentruj się na rynku niszowym. Ukierunkowanie na rynki niszowe lub segmenty klientów może pomóc uniknąć bezpośredniej rywalizacji z większymi lub bardziej uznanymi konkurentami. Specjalizując się w konkretnym obszarze, firmy mogą zdobyć głęboką wiedzę, zaspokoić wyjątkowe potrzeby klientów i stworzyć bazę lojalnych klientów.
  3. Obniżaj koszty. Strategia obniżenia kosztów pozwoli zaoferować swoje produkty lub usługi w niższych cenach – lub podnieść swoją marżę. Koncentrując się na efektywności operacyjnej, korzyściach skalowania i usprawnieniach procesów, możesz obniżyć koszty i przenieść te oszczędności na klientów, utrudniając konkurentom dorównanie im pod względem cenowym.
  4. Współpracuj z innymi. Tworzenie strategicznych sojuszy lub partnerstw z innymi firmami może pomóc w dostępie do nowych zasobów, dzieleniu się ryzykiem i potencjalnym zmniejszeniu intensywności konkurencji. Współpraca ta może obejmować przedsięwzięcia typu joint venture, umowy dotyczące co-brandingu lub partnerstwa w zakresie badań i rozwoju.
  5. Wprowadzaj innowacje. Wspierając kulturę innowacji, można wyprzedzać swoich konkurentów i tworzyć nowe produkty, usługi lub modele biznesowe, które zmienią funkcjonowanie branży. Inwestowanie w badania i rozwój, wykorzystywanie nowych technologii i zachęcanie do kreatywności może umożliwić organizacjom wyróżnienie się i utrzymanie przewagi konkurencyjnej.

#2. Zagrożenie pojawienia się nowych konkurentów

Drugi czynnik, który należy wziąć pod uwagę w ramach analizy Portera, to zagrożenie ze strony nowych podmiotów, które mogą wejść do danej branży. To automatycznie zwiększy konkurencję i może doprowadzić do zmniejszenia udziału w rynku istniejących graczy. Analiza tego zagrożenia jest kluczowa dla biznesu, żeby przewidzieć potencjalne wyzwania i opracować strategie ochrony swojej pozycji rynkowej.

Na prawdopodobieństwo wejścia nowych firm do danej branży może wpłynąć kilka czynników, w tym:

  • Bariery wejścia. Wysokie bariery wejścia do branży ograniczają zagrożenie ze strony nowych podmiotów. Mogą to być wysokie wymagania kapitałowe, ograniczenia regulacyjne, silne przywiązanie do marki lub konieczność posiadania specjalistycznej wiedzy. Niskie bariery wejścia z kolei zwiększają ryzyko wejścia na rynek nowych konkurentów.
  • Rentowność branży. Branże, które cechują się wysokimi marżami, zwykle przyciągają nowych graczy, ponieważ potencjał zysków finansowych wabi aspirujących przedsiębiorców.
  • Dostęp do kanałów dystrybucji. Jeśli firmy o ugruntowanej pozycji kontrolują główne kanały dystrybucji, nowym konkurentom może być trudno zdobyć pozycję na rynku. Jeśli kanały dystrybucji są otwarte i łatwo dostępne, zagrożenie ze strony nowych podmiotów może być większe.

Polecamy przeczytać:

blog-small-preview-adidas-puma-61fae082b8856588402426-min-64490aa00c4e5057839809.jpg

Adidas i Puma: historia odwiecznych rywali

Czytaj

Aby zminimalizować zagrożenie ze strony nowych konkurentów i chronić swoją pozycję na rynku, warto rozważyć następujące strategie:

  1. Wzmacniaj lojalności wobec marki. Budując lojalność wobec swojej marki, utrudniasz zwabienie klientów nowym podmiotom. Można to robić poprzez wyjątkową obsługę klienta, wysokiej jakości produkty lub usługi oraz konsekwentne działania marketingowe, które podkreślają unikalną propozycję wartości firmy.
  2. Wykorzystaj korzyści skali. Firmy o ugruntowanej pozycji na rynku mogą wykorzystać efekt skali, aby osiągnąć niższe koszty jednostkowe i utrzymać przewagę konkurencyjną. Optymalizując procesy produkcyjne, zmniejszając koszty ogólne i negocjując lepsze umowy z dostawcami, firmy mogą utrudnić nowym podmiotom konkurowanie ceną.
  3. Zwiększ koszty zmiany dostawcy. Zwiększając koszty związane z przejściem do konkurenta, firmy mogą zniechęcić potencjalnych nowych uczestników rynku. Można to osiągnąć poprzez długoterminowe umowy, programy lojalnościowe lub rozwój zastrzeżonych technologii, które utrudniają klientom zmianę dostawcy.
  4. Zaangażuj się w innowacje. Pozostając na czele trendów w branży oraz inwestując w badania i rozwój, firmy mogą utrzymać przewagę konkurencyjną i zmniejszyć prawdopodobieństwo wejścia na rynek nowych podmiotów. Poprzez ciągłe wprowadzanie innowacji i oferowanie nowych, najnowocześniejszych produktów lub usług, firmy mogą utrudnić nowym podmiotom wejście na rynek i skuteczne konkurowanie.

#3. Siła przetargowa dostawców

Trzecim czynnikiem, który należy przeanalizować stosując model Portera, jest siła przetargowa dostawców. Jest to zdolność dostawców do wpływania na warunki ich relacji z nabywcami, takie jak ceny, terminy dostaw i standardy jakości. Wysoka siła dostawców może negatywnie wpłynąć na rentowność i efektywność operacyjną firmy. Zrozumienie siły przetargowej dostawców jest niezbędne, aby skutecznie negocjować korzystne warunki, zarządzać ryzykiem łańcucha dostaw i utrzymać przewagę konkurencyjną na rynku.

Na siłę przetargową dostawców w danej branży może wpływać kilka czynników, w tym:

  • Koncentracja dostawców. Kiedy na rynku jest niewielu dostawców lub kiedy jeden dostawca dominuje, siła dostawców ma tendencję do bycia wysoką. Dzieje się tak dlatego, że nabywcy mają ograniczone możliwości wyboru i mogą być jeszcze bardziej zależni od konkretnego dostawcy, co daje mu większą przewagę w negocjacjach.
  • Znaczenie przedmiotu współpracy. Jeśli towary lub surowce dostarczane przez dostawcę są krytyczne dla operacji firmy lub jakości produktu, siła przetargowa dostawcy wzrasta. W takich sytuacjach nabywca może być bardziej skłonny do zaakceptowania wyższych cen lub mniej korzystnych warunków, aby zapewnić sobie niezawodne dostawy niezbędnych czynników produkcji.
  • Dostępność substytutów. Łatwo dostępne zastępcze składniki produkcji mogą zmniejszyć siłę przetargową dostawcy. Jeśli firma może łatwo przejść do alternatywnych dostawców, będzie ona mniej zależna od konkretnego dostawcy, co utrudnia mu żądanie korzystnych warunków.

Polecamy przeczytać:

image-63fe2336808c9462929315.png

Kim jest dyrektor ds. zakupów i czym się zajmuje?

Czytaj

Aby zmniejszyć siłę dostawców i osiągnąć lepsze wyniki negocjacji, warto rozważyć następujące strategie:

  1. Rozwijaj relacje z wieloma dostawcami. Poprzez dywersyfikację bazy dostawców, zmniejszysz swoją zależność od jednego dostawcy i obniżysz jego siłę przetargową. Budowanie relacji z wieloma dostawcami może również stworzyć konkurencyjne środowisko, zachęcając dostawców do oferowania lepszych warunków.
  2. Inwestuj w integrację pionową. Integracja pionowa – czyli sytuacja, w której firma kontroluje wiele etapów łańcucha dostaw, może pomóc w zmniejszeniu siły dostawców. Poprzez produkcję wewnętrzną lub przejęcie dostawców, firmy mogą uzyskać większą kontrolę nad kosztami i zapewnić bardziej niezawodne dostawy podstawowych materiałów.
  3. Współpracuj z innymi nabywcami. Łącząc siły z innymi nabywcami w branży, możecie wspólnie zwiększyć swoją siłę przetargową. To pozwoli wynegocjować korzystniejsze warunki, takie jak rabaty ilościowe lub lepszy poziom usług.
  4. Szukaj alternatywnych materiałów do produkcji lub substytutów. To może zmniejszyć zależność firmy od konkretnego dostawcy, zmniejszając jego siłę przetargową. Może to oznaczać inwestowanie w badania i rozwój w celu zidentyfikowania nowych materiałów, procesów lub technologii, które mogą zastąpić obecne wejścia.
  5. Zadbaj o transparentność łańcucha dostaw. Rozumiejąc dynamikę całego łańcucha dostaw, firmy mogą zidentyfikować potencjalne punkty nacisku i skuteczniej negocjować z dostawcami. Można to osiągnąć poprzez analizę danych, mapowanie łańcucha dostaw oraz wspieranie otwartej komunikacji z dostawcami.

#4. Siła przetargowa nabywców

Czwartym czynnikiem, który należy przeanalizować w ramach modelu 5 sił Portera, jest siła przetargowa nabywców – czyli stopień, w jakim klienci mogą wpływać na warunki swoich zakupów, takie jak cena, jakość i poziom usług. Wysoka siła nabywcza może negatywnie wpłynąć na rentowność i pozycję rynkową firmy, ponieważ klienci mogą domagać się niższych cen, lepszej jakości lub ulepszonych usług. Zrozumienie siły przetargowej nabywców jest kluczowe dla opracowania skutecznych strategii cenowych, utrzymania relacji z klientami i zachowania przewagi konkurencyjnej.

Na siłę przetargową nabywców w danej branży może wpłynąć kilka czynników, w tym:

  • Koncentracja nabywców. Gdy na rynku jest niewielu nabywców lub gdy jeden nabywca odpowiada za dużą część sprzedaży firmy, siła nabywcza jest zwykle wysoka. Dzieje się tak dlatego, że sprzedawca może być bardziej zależny od biznesu kupującego, co daje mu większą siłę przebicia w negocjacjach.
  • Wrażliwość cenowa. Nabywcy, którzy są bardzo wrażliwi na ceny, częściej wywierają presję na sprzedawców, aby obniżyli ceny lub zaoferowali lepszą wartość. Czynniki wpływające na wrażliwość cenową obejmują dostępność porównywalnych produktów lub usług, udział kosztów produktu w całkowitych wydatkach nabywcy oraz stopień zróżnicowania produktu.
  • Dostępność substytutów. Obecność produktów lub usług zastępczych może zwiększyć siłę nabywczą, ponieważ klienci mogą łatwo przejść na produkty alternatywne, jeśli nie są zadowoleni z ceny, jakości lub usług oferowanych przez daną firmę.

Polecamy przeczytać:

konsumenci-przyszlosci-small-preview-600dda8096d92763148228-min-6423f612b76fb362391938.jpg

Trzy grupy konsumentów przyszłości i jak ich zdobyć

Czytaj

Aby zminimalizować wpływ siły nabywczej i utrzymać kontrolę nad cenami, można rozważyć następujące strategie:

  1. Zróżnicuj ofertę produktową lub usługową. Oferując unikalne usługi, wyjątkową jakość lub doskonałą obsługę klienta, firmy mogą odróżnić się od konkurentów i utrudnić nabywcom przejście do rozwiązań alternatywnych. Takie zróżnicowanie może zmniejszyć wrażliwość cenową i dać firmom większą kontrolę nad cenami.
  2. Buduj relacje z klientami. Pielęgnowanie długoterminowych relacji z klientami może pomóc firmom w utrzymaniu ich biznesu. Można to osiągnąć poprzez spersonalizowaną obsługę, spójną komunikację oraz głębokie zrozumienie potrzeb i preferencji klientów.
  3. Wprowadź programy lojalnościowe. To pomoże zwiększyć koszty zmiany dostawcy w oczach klienta, zmniejszając prawdopodobieństwo, że nabywcy będą szukać alternatywnych produktów lub usług. Programy te mogą obejmować zniżki, punkty, nagrody lub wyłączny dostęp do ofert specjalnych i promocji.
  4. Wdrażaj strategie cenowe, aby zmniejszyć wrażliwość na cenę. Może to być oferowanie produktów lub usług w pakiecie, udzielanie rabatów ilościowych lub stosowanie dyskryminacji cenowej w celu dostosowania cen do różnych segmentów klientów.
  5. Badaj rynek i wykorzystuj wiedzę o kliencie. Dzięki zrozumieniu preferencji, potrzeb i problemów klientów, możesz lepiej dostosować swoją ofertę do wymagań klientów i zminimalizować wpływ siły nabywczej. Może to obejmować prowadzenie badań rynku, analizowanie danych o klientach oraz prowadzenie stałego dialogu z klientami w celu zebrania cennych informacji.

#5. Groźba pojawienia się nowych substytutów

Ostatnim, piątym czynnikiem, na który zwracamy uwagę w ramach analizy 5 sił Portera, jest groźba pojawienia się nowych substytutów – możliwość zastąpienia przez klientów produktów lub usług firmy A produktami lub usługami firmy B z innej branży bądź kategorii, które spełniają podobną potrzebę.

Na prawdopodobieństwo, że substytuty staną się znaczącym zagrożeniem w danej branży, może wpływać kilka czynników, w tym:

  • Dostępność zastępczych produktów lub usług. Jeśli klienci mogą łatwo znaleźć alternatywne produkty, które zaspokajają podobne potrzeby, mogą być bardziej skłonni do rezygnacji z oferty wybranej firmy.
  • Stosunek ceny do wydajności. Klienci mogą być skłonni do przejścia na rozwiązania alternatywne, które zapewniają podobną funkcjonalność lub korzyści po niższych kosztach lub wyższą wydajność w porównywalnej cenie.
  • Koszty zmiany dostawcy. Niskie koszty odejścia ułatwiają klientom przyjęcie zastępczych produktów lub usług. Jeśli klienci mogą łatwo przejść na rozwiązania alternatywne bez ponoszenia znacznych kosztów lub niedogodności, wzrasta zagrożenie ze strony substytutów.

Polecamy przeczytać:

blog-small-preview-business-models-629fbc967a741316836916-min-642536595d2d9757242529.jpg

7 modeli biznesowych, które na zawsze zmieniły rynek

Czytaj

Aby przeciwdziałać zagrożeniu substytutami i utrzymać lojalność klientów, warto rozważyć następujące strategie:

  1. Inwestuj w innowacje. Wspieranie kultury innowacji oraz inwestowanie w badania i rozwój może pomóc firmom w wyprzedzeniu potencjalnych substytutów. Tworząc nowe produkty, usługi lub technologie, które zaspokajają zmieniające się potrzeby klientów, firmy mogą utrzymać przewagę konkurencyjną i zmniejszyć zagrożenie ze strony substytutów.
  2. Buduj relacje z klientami. Nawiązywanie i utrzymywanie silnych relacji z klientami może pomóc firmom w utrzymaniu klientów, nawet w obliczu zagrożenia ze strony substytutów.
  3. Wdrażaj konkurencyjne strategie cenowe. Przyjęcie strategii cenowych, które zapewniają atrakcyjną wartość w stosunku do potencjalnych substytutów, może pomóc w złagodzeniu zagrożenia substytucją.
  4. Monitoruj trendy rynkowe i działania konkurencji. To pomoże w identyfikacji pojawiających się substytutów i podjęciu proaktywnych kroków w celu przeciwdziałania potencjalnym zagrożeniom.

Model pięciu sił Portera oferuje cenny wgląd w dynamikę konkurencji, która kształtuje rentowność i wzrost branży. Poprzez ciągłą analizę i dostosowywanie się do tych sił, firmy mogą podejmować bardziej świadome decyzje strategiczne i lepiej pozycjonować się w celu osiągnięcia długoterminowego sukcesu. Wykorzystanie modelu 5 sił Portera umożliwia organizacjom identyfikację możliwości, łagodzenie ryzyka i ostatecznie uzyskanie przewagi konkurencyjnej na swoich rynkach.

Powiązany kurs:
"Commercial director"
Biznes i zarządzanie
prowadzi Adam Piekarski
7 sierpnia 20 września
Adam Piekarski