Poznaj alternatywne metody, które pomagają działać skutecznie – z większą elastycznością, zaangażowaniem i świadomością procesu. Od celów osadzonych w wartościach, przez podejścia oparte na nawykach, aż po metody przygotowania mentalnego. Sprawdź, co najlepiej będzie odpowiadać twoim potrzebom.
W świecie pełnym list, zadań, deadline’ów i rosnących oczekiwań dotyczących rozwoju dobrze sformułowany cel to nie luksus – to konieczność. Dlatego metoda SMART od lat dominuje w poradnikach i na szkoleniach jako sprawdzony sposób na precyzyjne wyznaczanie celów. Jednak, choć jej pięć liter porządkuje myślenie o rezultatach, nie zawsze odpowiada na wszystkie potrzeby – zwłaszcza w dynamicznych, złożonych lub bardziej emocjonalnych sytuacjach zawodowych. Poznaj inne metody wyznaczania celów.
SMARTER, czyli lepiej niż mądrze
Metoda SMART od lat dominuje w świecie produktywności, zarządzania projektami i rozwoju osobistego. Jej pięć prostych kryteriów:
S – Specific (konkretne),
M – Measurable (mierzalne),
A – Achievable (osiągalne),
R – Relevant (istotne),
T – Time-bound (określone w czasie)
pomaga nadać celom klarowną strukturę i uczynić je możliwymi do realizacji. To narzędzie proste, powszechnie znane i szeroko stosowane. Ale jak każde podejście – nie jest idealne dla każdego i w każdej sytuacji. Dlatego rozwinięto SMART o dwa elementy:
E – Evaluated (oceniane),
R – Reviewed (przeglądane).
SMARTER wprowadza nawyk regularnego sprawdzania postępów i aktualizacji celów.
💡 Przykładowy cel:
Do końca września ukończę kurs „People Management”, a co dwa tygodnie dokonam przeglądu postępów i dostosuję tempo nauki (Evaluated). Po zakończeniu kursu zaplanuję spotkanie z mentorem, aby omówić zastosowanie wiedzy w praktyce (Reviewed).
Powiązane kursy:
CLEAR, czyli dążenie do pełnej przejrzystości
To skrót od:
C – Collaborative (współdzielone),
L – Limited (ograniczone w czasie i zakresie),
E – Emotional (angażujące emocjonalnie),
A – Appreciable (możliwe do podzielenia na mniejsze kroki),
R – Refinable (możliwe do modyfikacji).
Podejście CLEAR zakłada, że cele powinny być elastycznie i podzielone na mniejsze kroki milowe, a każdy z nich powinien angażować nas w jakiś sposób emocjonalnie. Najlepiej sprawdza się w środowisku zespołowym, gdzie można mieć wspólne cele i razem do nich dążyć, przy dużym wspólnym zaangażowaniu.
💡 Przykładowy cel:
Wspólnie z zespołem wybierzemy szkolenie z zakresu zarządzania, które odbędziemy w ciągu najbliższych trzech miesięcy. Szkolenie powinno być angażujące, mieć wartość emocjonalną (np. warsztaty z komunikacji empatycznej) i podzielone na mniejsze moduły.
Collaborative: cel zespołowy,
Emotional: wybór warsztatów wpływających na atmosferę w zespole,
Refinable: możemy zmienić kurs w trakcie, jeśli nie będzie spełniał oczekiwań.
FAST, czyli bardzo szybko i ambitnie
Ta metoda zyskała popularność w firmach technologicznych i startupach. Jej filary to:
F – Frequently discussed (często omawiane),
A – Ambitious (ambitne),
S – Specific (konkretne),
T – Transparent (transparentne).
FAST promuje cele, które są ambitne, ale też nieustannie obecne w rozmowach zespołu i widoczne dla wszystkich. Kluczowe znaczenie ma tu ciągła komunikacja w zespole oraz poczucie wspólnego dążenia do celu, podkreślając, że posiadanie samego celu to za mało, bo bardzo ważna jest także kultura wdrażania i transparentność.
💡 Przykładowy cel:
Do końca kwartału zrealizuję trzy zadania rozwijające moje umiejętności zarządzania: kurs online, feedback od zespołu i poprowadzenie jednego warsztatu wewnętrznego (Ambitious). Cel ten będzie omawiany z moim przełożonym co miesiąc (Frequently discussed) i widoczny w naszym systemie (Transparent).
PACT, czyli fokus na działania
Można powiedzieć, że PACT to podejście przeciwstawne do SMART, bo nie skupia się na rezultacie, lecz na procesie:
P – Purposeful (celowe),
A – Actionable (poddające się działaniu),
C – Continuous (ciągłe),
T – Trackable (możliwe do śledzenia).
PACT koncentruje się na codziennych działaniach prowadzących do długoterminowego celu. Sprawdza się w sytuacjach, gdzie trudno przewidzieć konkretny rezultat, ale kluczowe jest systematyczne działanie (np. rozwój osobisty, nauka nowych kompetencji).
💡 Przykładowy cel:
Codziennie poświęcę 30 minut na działania związane z rozwojem moich umiejętności zarządzania (czytanie, ćwiczenia, obserwacje). Co tydzień zapiszę trzy rzeczy, które można było zastosować w praktyce w pracy z zespołem.
Purposeful: cel – rozwój jako lider,
Actionable: konkretny godzina, kiedy poświęcę czas na naukę,
Continuous: praca regularna, nie jednorazowa,
Trackable: cotygodniowa refleksja i notatki.
WOOP, czyli siła umysłu
To metoda, stworzona przez psycholożkę Gabriele Oettingen i ma służyć przekładaniu marzeń na realne działania, które doprowadzą do osiągnięcia celów:
W – Wish (cel);
O – Outcome (pożądany rezultat);
O – Obstacle (przeszkoda);
P – Plan (plan działania, by ją pokonać).
Jak twierdzi Gabriele Oettingen, pozytywne myślenie może być szkodliwe. Jest bowiem złudne, dając fałszywą obietnicę spełnienia marzeń. Do tego osłabia motywację i utrudnia podjęcie realnych działań. Myślenie „uda mi się” czy „osiągnę to” będzie skuteczne i sprawcze tylko wtedy, gdy zestawi się je z potencjalnymi przeszkodami i konkretnym planem działania.
💡 Przykładowy cel:
Chcę być bardziej pewnym siebie liderem w zespole (Wish). Widzę siebie jako osobę, która potrafi motywować ludzi (Outcome), ale największą przeszkodą jest dla mnie stres, gdy muszę prezentować wyniki na forum (Obstacle), dlatego pod okiem mentora przygotowuję zestaw ćwiczeń, które pomogą mi się lepiej przygotować do spotkań (Plan).
TOTE, czyli w pętli działania i korekty
Choć nie jest klasyczną metodą wyznaczania celów, TOTE to model działania opisany już w latach 60. przez psychologów Millera, Galantera i Pribrama:
T – Test (sprawdzenie, czy sytuacja jest zgodna z celem);
O – Operate (działanie zmieniające sytuację);
T – Test (ponowna ocena);
E – Exit (zakończenie, gdy cel został osiągnięty).
Model ten przypomina pętlę sprzężenia zwrotnego – idealny do działań wymagających korekty kursu, jak np. rozwiązywanie problemów czy rozwój nowych umiejętności.
💡 Przykładowy cel:
Chcę czuć się pewnie, prowadząc spotkania z dużym zespołem.
Test: Czy czuję się pewnie, prowadząc spotkania zespołu?
Operate: Wezmę udział w szkoleniu z komunikacji w zespole, poprowadzę serię pięciu spotkań i poproszę o feedback.
Test: Czy zespół zauważa poprawę? Czy ja czuję się pewniej?
Exit: Jeśli tak – uznam cel za osiągnięty. Jeśli nie – wrócę do Operate i dodam sesję z trenerem.
SWOP, czyli bądź wytrawnym strategiem
SWOP (nie mylić z analizą SWOT) to metoda definiowania celów poprzez:
S – Strengths (mocne strony),
W – Weaknesses (słabości),
O – Opportunities (szanse),
P – Priorities (priorytety).
To podejście strategiczne, które pomaga zrozumieć swoją pozycję i dostosować cele do aktualnych możliwości. Przydatne przy planowaniu kariery, zmianie kierunku działań lub w rozwoju biznesu.
💡 Przykładowy cel:
Chciałbym lepiej i pewniej zarządzać zespołem.
Strengths: Moje mocne strony to empatia i umiejętność słuchania.
Weaknesses: Jestem nieasertywny i niepewny przy podejmowaniu decyzji.
Opportunities: Firma chętnie zapłaci za kurs online z zarządzania.
Priorities: Priorytetem na ten kwartał jest zbudowanie pewności siebie w roli lidera – zapisuję się na szkolenie i rozpoczynam pracę z mentorem.
Którą metodę wybrać?
Nie ma jednej uniwersalnej metody – wszystko zależy od kontekstu. SMART sprawdzi się przy celach operacyjnych, FAST i CLEAR w zespołach, PACT i TOTE przy działaniach wymagających ciągłości i adaptacji, WOOP – tam, gdzie potrzebna jest motywacja osobista.
Warto eksperymentować i dostosowywać podejście do siebie lub zespołu.
Jedno jest pewne: skuteczne cele to nie tylko dobrze sformułowane zdania, ale przede wszystkim świadome, dynamiczne podejście do ich realizacji.
Chcesz być na bieżąco?
